گوشت ارزان تر می شود...؟

در حالی که قیمت انواع گوشت قرمز در ماه های پایانی سال 84 با افزایش رو به رو شد، ولی مسئولان ادعا می کنند قیمت این ماده غذایی در بهار 85، کاهش 10 درصدی خواهد داشت و می توان امیدوار بود خانواده های بیشتری بتوانند رنگ گوشت را در وعده های غذایی خود ببینند!
مسئولان بیشترین دلیلی که برای کاهش قیمت گوشت عنوان می کنند عرضة دام های عشایر در فصل بهار به بازار است که البته این می تواند دلیلی مقطعی باشد.
جهانشاه صدیق رییس سازمان امور عشایر کشور در این باره می گوید: «با عرضه دام عشایر به بازار طی 3 ماه آینده قیمت گوشت 10 درصد کاهش می یابد. در حال حاضر 24 میلیون واحد دامی معادل 25 درصد دام زنده کشور در اختیار عشایرست و کوچ ییلاقی عشایر از آخر اردیبهشت آغاز و تا آخر تیرماه ادامه دارد که در این فاصله دام مازاد عشایر به بازار عرضه می شود. هم زمان با کوچ عشایر 20 درصد دام آنها که حدود 450 هزار رأس است به بازار می آید که با احتساب هر رأس دام 35 تا 45 کیلوگرم، حدود 18 هزار تن گوشت قرمز درجه یک و کاملاً ارگانیک به بازار عرضه می شود و با عرضه این میزان گوشت دست کم 10 درصد قیمت گوشت قرمز در اردیبهشت و خرداد در سطح کشور کاهش پیدا می کند.»
در همین رابطه مدیر عامل شرکت پشتیبانی امور دام نیز پیش بینی می کند قیمت گوشت قرمز حدود 10 درصد کاهش یابد و می گوید: «دولت برای حمایت از تولید داخلی گوشت برنامه گسترده ای دارد و تا 50 هزارتن گوشت قرمز را خریداری و ذخیره سازی می کند. البته با توجه به شروع فصل گرما و کوچ عشایر به ییلاق ها عرضه دام مازاد عشایر در اردیبهشت و خردادماه انجام می شود و حدود 10 تا 15 درصد عرضه گوشت قرمز کشور نسبت به ماه های گذشته افزایش می یابد. افزایش عرضه و وجود ذخیره مناسب باعث خواهد شد قیمت گوشت قرمز در آینده کاهش یابد.»
از سوی دیگر علی اصغر ملکی مدیر عامل شرکت تعاونی گوشت گوسفندی تأکید می کند در سال جاری افزایش قیمت عرضه گوشت گوسفند نخواهیم داشت و در فصل بهار دام نو به بازار می آید و با کمبود دام هم مواجه نیستیم.»
با اینکه متولیان امر می گویند قیمت گوشت نه تنها گران نمی شود بلکه کاهش خواهد داشت، مصرف کنندگان هنوز تغییر خاصی در قیمت گوشت قرمز مشاهده نکرده اند.
تعدادی از خریداران گوشت به خبرنگار ما می گویند هنوز گوشت گوسفند را بالاتر از قیمت 5400 تومان خریداری می کنند و پس از گرانی های قبل از عید هنوز هم ناگریزند با همان ارقام بالای سال 84 برای خانواده گوشت خریداری کنند.
اقدام دولت برای مقابله با گرانی گوشت
قیمت گوشت قرمز از آذر تا اسفند 84 آن قدر افزایش یافت که رقم افزایش 40 درصدی را هم پشت سر گذاشت و این ارقام آن قدر به خانواده ها فشار آورد که دولت و مجلس بالاخره پادرمیانی کردند و با آیین نامه و مصوبه به کمک مردم آمدند. در تاریخ 27 بهمن بنا به دستور مستقیم دولت صادرات هر گونه دام زنده ممنوع اعلام شد.
همچنین 16 اسفند ماه رییس جمهوری آیین نامه اجرایی قانون مقررات صادرات و واردات را به تأیید رساند که طبق آن سود بازرگانی گوشت گوسفند و گاو یخ زده از 46به 11 درصد و دام زنده (گاو، گوسفند، بز) از 16 به صفر درصد کاهش یافت.
جلوگیری از صادرات دام زنده باعث می شود که موجودی دام و به دنبال آن گوشت قرمز در بازار افزایش یابد و با بالا رفتن میزان عرضه، قیمت ها کاهش یابد. از سوی دیگر آیین نامه مصوب به دولت اجازه می دهد در صورت نیاز بتواند برای تأمین نیاز و کنترل بازار با تعرفه پایین واردات، گوشت یخی و دام زنده وارد کشور کند.
مگر گوشت هم صادر کردیم؟!
جالب است بدانید بخشی از بهترین گوشت های تولیدی داخل کشور به کشورهای حاشیه خلیج فارس صادر می شود که بخشی از این صادرات قانونی و بخش اعظم آن قاچاق است. همچنین شنیده می شود از منطقه کرمانشاه نیز بخشی از گوشت قرمز تولید داخل به خارج فرستاده می شود. این صادرات بدین گونه است که گوشت لوکس گوسفندی ایران به قیمت هر کیلو گرم 2800 تومان به کشورهای حاشیه خلیج فارس فرستاده می شود و در عوض گوشت غیر لوکس استرالیایی به قیمت هر کیو گرم 2282 تومان و گوشت ارزان بوفالو و گوشت های یخی درجه 3 و 4 وارد کشور می شود که بخشی از آنها برای تولید سوسیس و کالباس مصرف می شود.
در کنار صادرات قاچاق گوشت، قاچاقچیان حتی دام زنده ایرانی را به کشورهایی مثل عراق و افغانستان می برند که خروج بره با سن پایین و دام های درجه 1 و 2 خسارت جدی به دامپروری ما می زند و به دنبال آن باعث کمبود گوشت و گرانی خواهد شد. در آمار آمده است که از مرداد تا اسفند ماه 84، یک میلیون و 600 هزار رأس دام به خارج از کشور صادر شده است.
رقم های نجومی در پایان سال 84
نگاهی به قیمت گوشت و افزایش آن در ماه های پایانی می تواند مسأله را روشن تر کند:
گوشت قرمز از آذر تا اسفند با افزایش بی رویه قیمت رو به رو شد و مسئولان در آن زمان به بیان زوایای مختلف بروز این مشکل پرداختند. سید محمد موسوی مدیر عامل اتحادیه فرآورده های گوشتی ایران گفت: «قیمت هر کیلو گوشت گاوی برای تولید کنندگان فرآورده های گوشتی از 2750 تومان در ماه مبارک رمضان به 3850 تومان در ماه بهمن رسید و واردات هر تن گوشت صنعتی از 1800 دلار در سال 83 به 2500 دلار در سال 84 رسید و قیمت دلار هم از 820 به 915 تا 920 تومان افزایش یافت. این در حالی است که قیمت هر کیلوگرم گوشت گاو برای مصرف کننده از 425 به 5200 تومان و قیمت گوشت گوسفندی از 4800 به 6000 تومان افزایش یافت. وی عوامل افزایش بی رویه قیمت را شیوع آنفولانزای مرغی در منطقه به ویژه ایران و تمایل مردم به مصرف گوشت قرمز، صادرات و پشت سرگذاشتن عید قربان عنوان کرد.
رضا قدرتی عضو اتحادیه گوشت گاوی در این رابطه گفت: «گوشت گاوی با استخوان برای قصابان کیلویی 50 تا 100 تومان افزایش قیمت داشته ولی همین گوشت زمانی که به مغازه ها می رسد با قیمت بالاتری به مردم عرضه می شود.
حبیب الله حبیب فرد رییس هیئت مدیره تعاونی گوشت گاو هم اشاره کرد: «به دلیل گرانی گوشت مردم قدرت خرید ندارند. سال 83 هر کیلو گرم گوشت گاو 4200 تومان و سال 84 همین گوشت کیلویی 5000 تومان و بیشتر به فروش رسید. به طور متوسط شاهد افزایش 18 درصدی قیمت گوشت گوسفند و 15 درصدی گوشت گاو در ماه های منتهی به پایان سال 84 بودیم.»
سود این گرانی به جیب چه کسی رفت؟
گویا در این آشفته بازار گوشت سودی به جیب دامپروران و قصابان نمی رود، خانواده ها هم که با خرید گران ضرر می کنند، پس باید دید سودهای کلان سر از کجا در آورده اند؟
شکرعلی دلاوری رییس هیئت مدیره اتحادیه مرکزی دامداران می گوید: «گوشت تازه کش گاو و گوسفند از دامداران حداقل کیلویی 3700 تا 3800 تومان در کل کشور خریده می شود ولی به علت نامناسب بودن شبکه توزیع گوشت، هم مردم گوشت گران می خرند هم دامداران به سودی نمی رسند. در حالی که دلالان و واسطه های بازار گوشت در شهرهای بزرگ بین 30 تا 50 درصد و در شهرهای کوچک 15 تا 20 درصد از قیمت نهایی گوشت را سود می برند و حتی در مواقعی که تولید بیش از مصرف بوده و قیمت گوشت برای دامداران در پایین ترین سطح بوده، باز هم مردم گوشت گران قیمت مصرف می کردند.»
عباس هزاوه نایب رییس اتحادیه گوشت گوسفندی عقیده دارد: «75 درصد گرانی گوشت به خاطر دلالان است. گوشت گوساله در پایین شهر کیلویی 4800 تا 5000 تومان است. ولی در بالای شهر از 5500 تومان به بالاست. بهترین گوشت کشتارگاه به بالای شهر می رود و بدترین آن به پایین شهر. دلالان دام را به انحصار خود در آورده اند و نظارتی بر کار آنها نیست. ما هم زمانی می توانیم ادعا کنیم جلوی افزایش قیمت گوشت را می گیریم که اختیاراتی به ما داده شود.
اتحادیه باید از زمانی که گوسفند از دامدار خریده می شود تا زمانی که به دست مصرف کننده می رسد روی آن نظارت داشته باشد و هر کسی نباید مجوز کشتارگاه داشته باشد.»
محمد ذبیحی فرد رییس اتحادیه گوشت گاوی هم می گوید: « دامدار در حال حاضر خودش دام را توزیع می کند و گوشت به طور غیر مستقیم در بازار با قیمت گزاف به مردم می رسد. 22کشتارگاه در تهران فعال است که برخی خودسرانه کشتار می کنند و برخی هیچ مجوزی از اتحادیه ندارند. اگر متولی گوشت مشخص شود تمام مشکلات حل می شود. قیمت گوشت در مقایسه با درآمد مردم بسیار گران است. گوشت را باید سر سفره تمامی اقشار مردم برسانیم.»
فخر الله جهاندار مدیر عامل اتحادیه مرکزی دامداران ایران در تأیید حضور دلالان در بازار گوشت عنوان می کند: «با وجود گرانی قیمت گوشت برای مصرف کننده، دامداران گوشت تولیدی خود را با ضرر می فروشند. قیمت هر کیلو گوشت تازه گاو 3100 تا 3200 تومان است در حالی که هزینه تولید آن 3400 تومان است و اگر 15 درصد سود متعارف برای دامدار در نظر گرفته شود قیمت یک کیلو گرم گوشت آماده مصرف باید 3900 تومان باشد. تفاوت قیمت تولید کننده تا مصرف کننده که قیمت زیادی است در حال حاضر نصیب دلالان می شود. دلالان دام زنده را به قیمت 1550 تا 1590 تومان و بره زنده نر را هر کیلو گرم 2000 تا 2050 تومان می خرند، در حالی که قیمت گوشت گوسفند در قصابی ها بالای 6000 تومان است. افزایش قیمت گوشت باعث شده حتی برخی تولید کنندگان دام توان خرید گوشت نداشته باشند.»
جالب است بدانید دلالان از میادین گوسفند زنده می خرند و ذخیره می کنند و در مواقع لزوم این دام ها را با افزایش قیمت عرضه می کنند.
کمبود تولید نداریم
یکی از عوامل افزایش قیمت می تواند بالا بودن تقاضا و کم بودن عرضه باشد. در مورد گوشت قرمز هم می توان تصور کرد پایین بودن میزان عرضه باعث نوسان شدید در قیمت آن شده است ولی مسئولان مربوطه این امر را رد می کنند.
سید کاظم صمدی رییس هیئت مدیر اتحادیه گوشت گوسفندی می گوید: « تولید گوسفند در سال 84 بسیار مناسب بود ولی با این حال گوشت گوسفندی با قیمت بالا به دست مصرف کننده رسید.
گفتنی ها...!؟
_ مدیر عامل شرکت تعاونی گوشت گوسفندی عنوان می کند که امسال گوشت گوسفند (لاشه بدون چربی) در شهر کیلویی 4800 تا 4900 تومان به مغازه ها تحویل داده می شود.
_ افزایش قیمت گوشت قرمز گوسفند و گوساله نسبت به سال 83، 3/8 درصد و این رقم در تهران 16 درصد بوده است.
_ اختلاف قیمت گوشت قرمز در تهران با شهرستان های دیگر 1000 تا 2000 تومان در هر کیلو و در انواع مختلف است.
_ در آخرین روزهای سال 84 قیمت گوشتی که به واحدهای صنفی داده شده 4500 تومان بوده، ولی آنها این گوشت را با رقم هایی بالاتر از 5000 تومان به خریدار عرضه کردند.
_ تولید گوشت قرمز ایران در سال به طور میانگین 800 هزار تن است.
_ سرانه مصرف گوشت قرمز برای هر نفر در ایران 5/11 کیلوگرم در سال و همین رقم در ترکیه 38 کیلوگرم برای هر نفر است.
_ عواملی چون شیوع آنفولانزای مرغی در جهان و ایران، صادرات دولتی و قاچاق، فعالیت دلالان و واسطه ها، نداشتن متولی مشخص با قدرت اجرایی، بالا بودن هزینه تولید، ناکارآمدی شبکه توزیع از جمله عوامل افزایش بی رویه و غیر قابل کنترل گوشت قرمز بوده است._ مسئولان و متولیان امر گوشت در تلاشند تا ضمن حفظ قیمت های منطقی برای گوشت قرمز در جهت کاهش 10 درصدی قیمت آن در چند ماه آینده گام بردارند.